Omnibus UE: co się zmieniło w CSRD, należytej staranności i taksonomii UE

Czym jest Omnibus UE?

Omnibus to nazwa, którą Komisja Europejska nadaje pakietom zmieniającym kilka ustaw jednocześnie w celu zmniejszenia obciążeń sprawozdawczych i administracyjnych. Pierwszy z nich, Omnibus I, przedstawiony 26 lutego 2025 r., na nowo określił zasady raportowania zrównoważonego rozwoju (CSRD), należytej staranności przedsiębiorstw w zakresie zrównoważonego rozwoju (CSDDD), taksonomii UE i mechanizmu dostosowywania cen na granicach z uwzględnieniem emisji CO₂ (CBAM). Od tego czasu Komisja zaproponowała kolejne pakiety omnibus w innych dziedzinach, takich jak przepisy cyfrowe i środowiskowe.

Omnibus I przyjęto w dwóch krokach: najpierw dyrektywą „stop-the-clock”, która przesunęła terminy, a potem dyrektywą (UE) 2026/470, przyjętą 24 lutego 2026 r., która zmieniła treść przepisów.

Krok pierwszy: zatrzymać zegar

Dyrektywa (UE) 2025/794, przyjęta 14 kwietnia 2025 r., przesunęła o dwa lata raportowanie zrównoważonego rozwoju firm, które miały zacząć od lat obrotowych 2025 i 2026, oraz o rok początek obowiązków należytej staranności. Dało to ustawodawcy czas na uzgodnienie treści, zanim te firmy musiały zacząć.

Kto nadal musi raportować zgodnie z CSRD?

Obowiązkowe raportowanie zrównoważonego rozwoju dotyczy teraz tylko firm z UE zatrudniających ponad 1000 pracowników i mających ponad 450 mln € obrotu netto oraz grup spoza UE z obrotem w UE powyżej 450 mln € przez dwa kolejne lata. Notowane małe i średnie przedsiębiorstwa nie są już objęte. Nowy zakres obowiązuje dla lat obrotowych rozpoczynających się 1 stycznia 2027 r. lub później, a państwa członkowskie muszą wdrożyć zmiany do prawa krajowego do 19 marca 2027 r.

Firmy, które raportowały już za 2024 r., ale znalazły się poniżej nowych progów, mogą zostać zwolnione przez swoje państwo członkowskie za lata obrotowe 2025 i 2026.

Lżejsze zasady dla tych, którzy pozostają objęci

Firmy, które pozostają objęte obowiązkiem, raportują według uproszczonej wersji Europejskich Standardów Sprawozdawczości Zrównoważonego Rozwoju (ESRS), przyjętej przez Komisję w lipcu 2026 r. ze znacznie mniejszą liczbą obowiązkowych punktów danych. Zrezygnowano ze standardów sektorowych, a atestacja pozostaje na poziomie ograniczonym zamiast przejścia na racjonalną. Raportowanie w zakresie taksonomii ograniczono do tych samych dużych firm, a pozostałe mogą raportować dobrowolnie.

Limit łańcucha wartości

Dla wszystkich pozostałych najważniejszą zmianą jest limit łańcucha wartości. Firma raportująca zgodnie z CSRD nie może wymagać od firmy w swoim łańcuchu wartości zatrudniającej do 1000 osób więcej informacji o zrównoważonym rozwoju, niż obejmuje dobrowolny standard UE (VSME), a mniejsza firma może odmówić zapytań wykraczających poza niego. Komisja przyjęła akt delegowany określający te zasady w lipcu 2026 r., a limit obowiązuje od roku obrotowego 2027. Nie dotyczy banków, które stosują własne przepisy nadzorcze.

Mniejsza dyrektywa o należytej staranności, i później

Dyrektywa o należytej staranności dotyczy teraz tylko firm z UE zatrudniających ponad 5000 pracowników i mających ponad 1,5 mld € obrotu oraz firm spoza UE z obrotem w UE powyżej 1,5 mld €, od 26 lipca 2029 r. Zniesiono obowiązek przyjęcia klimatycznego planu transformacji, odpowiedzialność cywilną pozostawiono prawu krajowemu, a kary ograniczono do 3% światowego obrotu. Zapytania do partnerów biznesowych zatrudniających mniej niż 5000 osób są dozwolone tylko wtedy, gdy informacji nie da się rozsądnie uzyskać w inny sposób.

CBAM i taksonomia

Ten sam pakiet zwolnił z mechanizmu dostosowywania cen na granicach z uwzględnieniem emisji CO₂ importerów sprowadzających nie więcej niż 50 ton towarów CBAM rocznie. Odrębny akt od 2026 r. uprościł wzory raportowania taksonomii UE i pozwala pominąć działalność stanowiącą mniej niż 10% obrotu, nakładów inwestycyjnych lub wydatków operacyjnych.

Co to oznacza, jeśli nie jesteś objęty obowiązkiem

Dla większości firm Omnibus zniósł obowiązek prawny, którego nigdy nie miały, ale nie pytania. Klienci nadal potrzebują danych do własnych raportów, banki nadal oceniają ryzyka ESG w kredytach, a przetargi nadal wymagają śladu węglowego. Różnica polega na tym, że klient objęty raportowaniem nie może żądać więcej, niż obejmuje dobrowolny standard. Jeden dobrowolny raport, przygotowany raz i aktualizowany, odpowiada więc na większość zapytań.

Jak to zrobić w Greener Ahead

Raportowanie zrównoważonego rozwoju w Greener Ahead przygotowuje raport zgodny z dobrowolnym standardem UE (VSME), punktem odniesienia dla limitu łańcucha wartości, z dowodem za każdą odpowiedzią i zaprojektowanym raportem, którym możesz się podzielić z klientami i bankami. Kosztuje 995 € rocznie, dla nieograniczonej liczby użytkowników, a przez 14 dni możesz wypróbować je bezpłatnie bez karty. Sprawdź stronę z cenami, aby poznać aktualne szczegóły.

Przed Omnibusem i po nim

Najważniejsze zmiany w skrócie.

Kluczowe daty

Przyjęcie, wejście w życie i stosowanie to różne momenty.

Pytania do klienta, który przysyła ankietę

Odpowiedzi pokazują, czy obowiązuje limit łańcucha wartości.

• Czy sami raportujecie zgodnie z CSRD?
• Czy to zapytanie służy temu raportowi, czy innemu celowi?
• Które z Waszych pytań wykraczają poza dobrowolny standard?
• Czy raport zgodny z dobrowolnym standardem odpowiadałby na nie?